Maand: augustus 2018

Onafhankelijk onderzoek naar ‘Pinkpop-drama’

In de nacht van 17 op 18 juni 2018 vond een verkeersongeluk met dramatische gevolgen plaats op de Mensheggerweg in Landgraaf. Daags na het drama heeft onder andere de PvdA-fractie bij de burgmeester aangedrongen op een onafhankelijk onderzoek, uit te voeren door een externe en ter zake deskundige partij. Deskundig en onafhankelijk onderzoek was naar onze mening nodig om helderheid te verschaffen met betrekking tot de feiten: wat is er precies gebeurd, wie had welke rol en verantwoordelijkheid en wat kan er geleerd worden van de maatregelen die getroffen zijn of wellicht getroffen hadden moeten worden?

Tot op heden is naar de mening van onze fractie door (leden van) het college niet op een bevredigende wijze gereageerd op ons herhaalde verzoek om een deskundig en onafhankelijk onderzoek in te stellen. De controlerende taak van de gemeenteraad draagt een grote en niet vrijblijvende verantwoordelijkheid met zich mee. Op 18 juni 2018 heeft de burgemeester de raad toegezegd om ‘op een later tijdstip’ vragen te beantwoorden die mogelijk nog bij de raad leven. Vandaag pleit ook de advocaat van de slachtoffers en nabestaanden, in een artikel in Dagblad de Limburger, om een onafhankelijk onderzoek. Hij wijst daarbij – ons inziens terecht – op de maatschappelijke verantwoordelijkheid van de overheid.

Het voorgaande geeft de PvdA-fractie voldoende aanleiding de navolgende vragen te stellen aan het college van B&W.

In de richting van onze fractievoorzitter heeft de burgemeester op 17 juli 2018 aangegeven dat het college een topadvocaat heeft ingeschakeld. Ook deelde de burgemeester daarbij mede dat de gemeente Landgraaf door de advocaat van de nabestaanden en slachtoffers aansprakelijk is gesteld.

  1. Is het juist dat de gemeente Landgraaf een advocaat heeft ingeschakeld?
  2. Zo ja, hoe luidt de precieze opdrachtbeschrijving voor deze advocaat?
  3. Zo ja, welke argumenten heeft het college om geen gebruik te maken van de juridische kennis en expertise die binnen de eigen ambtelijke organisatie aanwezig is en te kiezen voor de inzet van een advocaat?

In het krantenbericht (De Limburger, d.d. 03-08-2018) geeft de advocaat van de slachtoffers en nabestaanden aan de politie mogelijk aansprakelijk te stellen. In het artikel wordt niet gesproken over een eventuele aansprakelijkheidsstelling jegens de gemeente Landgraaf. Dat gebeurt echter wel in het artikel dat vandaag Dagblad de Limburger is verschenen

4. Is het juist dat de advocaat van de slachtoffers en nabestaanden de gemeente Landgraaf aansprakelijk heeft gesteld?
5. Indien het juist is dat de gemeente Landgraaf aansprakelijk is gesteld door de advocaat van de slachtoffers en nabestaanden, waarom heeft het college de gemeenteraad hierover niet geïnformeerd?

In de Raadsinformatiebrief van 21 juni 2018 geeft het college aan dat het dienstbaar wil zijn aan de slachtoffers, vrienden en familie en dat het alle medewerking wil verlenen aan het onderzoek van het Openbaar Ministerie om alle feiten rondom het ongeluk zo scherp mogelijk te krijgen. Echter, een onderzoek van het Openbaar Ministerie is in beginsel gericht op de strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde. Met andere woorden: de scope en reikwijdte van een dergelijk onderzoek is beperkt, het Openbaar Ministerie voert geen breed en alle feiten omvattend onderzoek uit. De kans is daarom groot dat in een dergelijk onderzoek niet alle feiten rondom het ongeluk scherp op tafel komen omdat het onderzoek van het OM daar ook niet op is gericht. Daarnaast roept ook de schriftelijke weergave van de door de politie intern uitgevoerde evaluatie meer vragen op dan er worden beantwoord.

Naar het oordeel van de PvdA-fractie moeten de slachtoffers, hun nabestaanden, familie en vrienden kunnen rekenen op een deskundig, onafhankelijk en breed onderzoek naar alle feiten. Tot op dit moment is van zo’n onderzoek geen sprake. De PvdA-fractie acht daarom een onafhankelijk onderzoek door de Onderzoeksraad voor Veiligheid (hierna: OVV) noodzakelijk, gelet op de ernst van het ongeval en potentie om hiervan te leren. De burgemeester heeft echter in op 17 juli 2018 mondelijk in de richting van onze fractievoorzitter laten weten dat dit ongeval niet voldoet aan de toetsingscriteria die voor een onderzoek door de OVV gelden.

6. Op welke criteria doelt de burgemeester en waar zijn deze criteria vastgelegd?
7. Heeft het college, dan wel de burgemeester contact gehad met de OVV en is daar schriftelijke communicatie over die ter beschikking kan worden gesteld aan de gemeenteraad?

De PvdA-fractie heeft naar aanleiding van de uitspraken van de burgemeester contact opgenomen met de OVV. Hieruit is gebleken dat de OVV zelfstandig beslist over haar onderzoeken en dat slechts een beperkt aantal uitgangspunten (toetsingscriteria) worden gehanteerd bij de beantwoording van de vraag of de OVV onderzoek doet. De uiteindelijke afweging betreft altijd maatwerk, aldus de OVV. In ieder geval de burgemeester of de Commissaris van de Koning kunnen, als zelfstandig bestuursorgaan, een verzoek om een onderzoek bij de OVV indienen.

8. Ten minste een tweetal fracties hebben – voor het eerst op 21 juni 2018 – bij de burgemeester om een onderzoek door de OVV gevraagd. Welke stappen heeft de burgemeester sindsdien genomen om aan het verzoek van beide fracties tegemoet te komen?
9. Kan de burgemeester of het college hiervan enige schriftelijke communicatie aan de raad beschikbaar stellen?
10. Indien de burgemeester (als zelfstandig bestuursorgaan) nog geen gebruik heeft gemaakt van de mogelijkheid om een gemotiveerd verzoek bij de OVV in te dienen, is hij dan alsnog bereid om dit op korte termijn te doen?
11. Zo ja, kan de burgemeester in dat geval een afschrift van dit verzoek naar de raad sturen? Zo nee, ontvangen wij graag van de burgemeester een motivering hiervoor.

In de richting van onze fractievoorzitter heeft de burgemeester op 17 juli 2018 verklaard dat een onafhankelijk onderzoek in dit stadium ‘niet in het belang is van de gemeente Landgraaf’.

12. Wat bedoelt de burgemeester hier exact mee en kan de burgemeester het niet met onze fractie eens zijn dat een dergelijk onderzoek juist in het belang van alle betrokkenen, en dus ook in het belang van de gemeente Landgraaf, is?
13. Deelt het college de mening van de burgemeester dat een onafhankelijk onderzoek in dit stadium ‘niet in het belang van de gemeente Landgraaf is?’

Uit diverse contacten, onder andere met de wethouder verkeer en evenementen, is onze fractie gebleken dat het dramatische ongeval ook een grote impact heeft op het gemeentepersoneel. Medewerkers van de gemeente Landgraaf zouden volgens de wethouder zichzelf de vraag hebben gesteld of alles is gedaan om het drama te voorkomen en of de juiste verkeersbesluiten zijn genomen. Het zijn vragen die ook door de buitenwacht aan ons worden gesteld en waarop we tot op heden het antwoord schuldig moeten blijven. Alleen een onafhankelijk onderzoek kan op deze en alle andere vragen een antwoord geven, dat recht doet aan de belangen van alle betrokkenen.

14. Is het college met onze fractie van mening dat niet alleen de slachtoffers, hun familie, vrienden en nabestaanden, maar ook ons eigen gemeentepersoneel een onafhankelijk en deskundig antwoord verdient op deze vragen? Waarom wel/niet?

Het onderzoek van de OVV naar het ‘monstertruck-drama’ in Haaksbergen in 2014 heeft tal van waardevolle aanbevelingen opgeleverd. Geconstateerd werd dat weliswaar de voorschriften uit de vergunning waren nageleefd, maar dat die voorschriften ‘nauwelijks bijdroegen aan de veiligheid van de aanwezigen’. Deze aanbevelingen zijn vervolgens waardevol geweest bij het proces rondom de vergunningverlening in tal van andere gemeenten.

15. Deelt het college de mening van de PvdA-fractie dat uit de conclusies en aanbevelingen van een onafhankelijk en deskundig onderzoek – bij voorkeur door de OVV – mogelijkerwijs ook veiligheidslessen getrokken kunnen worden voor de toekomst? Lessen die niet alleen voor de gemeente Landgraaf maar ook voor andere gemeenten en hun inwoners van belang zijn. Waarom wel/niet?

Op 6 juli 2018 presenteerde de politie haar bevindingen op basis van interne evaluatiegesprekken. De politie concludeerde als volgt:

“Politieagenten hebben tijdens hun surveillance rond het evenemententerrein geen situaties waargenomen die afweken van voorgaande jaren. Op basis van de situatie ter plaatse, ervaringen en handelend in de sfeer die bij een festival als Pinkpop hoort, was er voor de agenten geen reden om anders te acteren dan zij hebben gedaan tijdens dit evenement.”

De conclusies van de politie hebben meer vragen opgeroepen dan dat er beantwoord werden. Behoeft de politie niet op te treden indien een gevaarlijke situatie als gebruikelijk wordt beschouwd? En met deze redenering van de politie komt ook de vraag op of de Mensheggerweg op het tijdstip van het ongeluk wel (deels) had mogen worden opengesteld? Een weg waar het verkeer normaal gesproken 80 km/u mag rijden.

16. Wat is de mening van het college met betrekking tot de conclusies van de politie?
17. Deelt het college de conclusie van de politie dat rond het evenemententerrein geen situaties zijn waargenomen die afweken van voorgaande jaren?
18. Deelt het college de mening van de PvdA-fractie dat de bevindingen van de politie, op basis van interne evaluatiegesprekken, niet de kwalificatie ‘onderzoek’ verdienen gelet op de aard en omvang van deze gesprekken?

Het is aannemelijk dat gemeente, advocaten, verzekeringen en andere betrokkenen in aansprakelijkheidskwesties verzeild zullen raken. Sterker nog, uit de genoemde publicaties in Dagblad de Limburger blijkt dat de gemeente Landgraaf al formeel aansprakelijk is gesteld. Belanghebbenden zullen alle instrumenten inzetten om volstrekte helderheid te krijgen met betrekking tot de feiten. Betrokken partijen kunnen bij de rechter verzoeken om een Verkeers Ongevallen Analyse (VOA) door een ter zake gespecialiseerd bureau.

19. Als het, zonder een door het college van Landgraaf geïnitieerd onafhankelijk deskundigenonderzoek, tot zo’n Verkeers Ongevallen Analyse komt, kan het beeld ontstaan dat de gemeente Landgraaf niet de transparante en zelfkritische overheid is die zelf een onafhankelijk onderzoek wil instellen. Is het college daarom niet van mening dat het gemeentebestuur zo’n analyse voor zou moeten willen zijn?
20. Indien een onafhankelijk onderzoek door de OVV daadwerkelijk niet aan de orde kan zijn, is het college dan bereid alsnog op zo kort mogelijk termijn aan een andere onafhankelijke en deskundige instantie de opdracht te verlenen om zo’n onderzoek uit te voeren, waarbij nadrukkelijk de rol en verantwoordelijkheid van alle betrokken partijen onderwerp van onderzoek is?
21. Zo ja, vernemen wij graag welke instantie u heeft ingeschakeld en of u met de advocaten van betrokkenen (slachtoffers en bestuurder) overeenstemming hebt kunnen bereiken over de gekozen instantie alsmede over de reikwijdte van het onderzoek.
22. Zo nee, vernemen wij graag waarom het college, indien een onderzoek door de OVV niet aan de orde kan zijn, ook niet op eigen initiatief een andere deskundige en onafhankelijke instantie wenst in te schakelen.

Tot slot: de discussie over het vertrouwen van burgers in de overheid wordt vaak op het nationale niveau gevoerd. Terwijl het gebrek aan dat vertrouwen veelal voort komt uit de dingen die burgers in hun eigen straat of gemeente zien. Het feit dat advocaten het gemeentebestuur van Landgraaf er op moeten wijzen dat haar maatschappelijke verantwoordelijkheid maakt dat zij zelf een onafhankelijk onderzoek moet laten instellen, draagt niet bij aan dat vertrouwen.

Gelet op de inhoud van deze brief zien wij een spoedige beantwoording tegemoet, doch uiterlijk binnen de daarvoor gestelde termijn in het Reglement van Orde van de raad.

Robin Reichrath Cynthia Veerman
Fractievoorzitter PvdA Landgraaf Raadslid PvdA Landgraaf